Đình Hội Thống tọa lạc tại thôn Phú Quý, xã Đan Hải, tỉnh Hà Tĩnh, là một trong những ngôi đình làng cổ tiêu biểu, mang giá trị đặc sắc về kiến trúc, lịch sử và đời sống văn hóa của cư dân vùng ven biển Hà Tĩnh. Đình được khởi công xây dựng vào năm Kỷ Hợi, niên hiệu Vĩnh Thọ thứ hai (1659) và hoàn thành năm Canh Tý, niên hiệu Vĩnh Thọ thứ ba (1660), dưới triều vua Lê Thần Tông.
Theo các tư liệu cổ, ban đầu đình được xây dựng theo kiểu kiến trúc chữ “nhị”, phía trước sân có hai cột hoa biểu cao vút, trên đỉnh đắp đôi nghê chầu trang nghiêm. Đến năm 1979, đình được xây thêm hai tòa dải vũ, dải văn, hợp thành tổng thể kiến trúc hình chữ “quốc”, xung quanh có tường bao kiên cố. Ngày nay, đình nằm giữa không gian làng quê thanh bình, phía trước là cánh đồng lúa, xa xa ngoài con đê là dòng sông Lam hiền hòa, tạo nên một cảnh quan vừa cổ kính vừa thơ mộng.
Đình Hội Thống có quy mô 7 gian, 2 vận, với 8 dãy cột lớn – hàm ý nhắc nhớ công lao của 7 họ, 8 vị tiền nhân đã có công khai lập làng Hội Thống thuở ban đầu. Mỗi dãy gồm 4 cột lim có chu vi lớn, trung bình khoảng 1,7 mét, đến nay vẫn vững chãi, thể hiện kỹ thuật chọn vật liệu và thi công tinh xảo của người xưa.
Hoa văn trang trí trong đình vô cùng phong phú với các đề tài rồng, phượng, hạc, cuốn thư, hoa lá, dây leo, mây, lửa… được chạm khắc phóng khoáng, giàu tính biểu tượng. Mái đình lợp ngói âm dương cổ truyền, các đầu đao uốn cong mềm mại, gắn hình hổ phù đội nguyệt, hai bên là rồng chầu, tạo nên vẻ uy nghiêm, linh thiêng cho công trình.
Đình Hội Thống thờ Thành Hoàng là Tô Hiến Thành, hiệu “Lý Thái úy Tô Đại Liêu”. Các sắc phong còn lưu giữ đều tôn xưng ông là “Đại tướng quân… Tô Thái úy… Đại vương… Thượng đẳng tôn thần”. Tô Hiến Thành là vị danh thần kiệt xuất triều Lý (1102 – 1179), từng giữ chức Thái sư dưới triều vua Lý Anh Tông và phò tá vua nhỏ tuổi Lý Cao Tông. Ông là người có công lớn trong việc dẹp giặc ngoại xâm, giữ yên bờ cõi, chăm lo trị an, phát triển kinh tế – văn hóa đất nước; đồng thời nổi tiếng là bậc trung nghĩa, cương trực, liêm chính, được hậu thế kính trọng.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, kiến trúc và văn hóa, năm 1995, đình Hội Thống đã được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia. Ngày nay, Đình không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa của người dân địa phương mà còn là điểm đến giàu sức hấp dẫn đối với du khách yêu di sản, muốn tìm hiểu sâu hơn về không gian làng Việt cổ và truyền thống văn hóa lâu đời của vùng đất Hà Tĩnh.